ΜΗΝ ΤΑ ΧΑΣΕΤΕ
Πώς σφήκες-αφέντρες μετατρέπουν αράχνες σε ζόμπι-σκλάβους

Πώς σφήκες-αφέντρες μετατρέπουν αράχνες σε ζόμπι-σκλάβους

Τον τρόπο με τον οποίο παρασιτικές προνύμφες σφήκας ναρκώνουν τις αράχνες ξενιστές τους, αναγκάζοντάς τις να μετατρέπουν τον ιστό τους σε ιδανικά “κουκούλια” για τις ίδιες, περιγράφει νέα επιστημονική μελέτη.

Οι σφήκες δεν είναι, ακριβώς, το αγαπημένο έντομο των ανθρώπων, οι οποίοι, συνήθως, κρατάνε τις αποστάσεις τους. Και το κάνουν, χωρίς να γνωρίζουν όλες τις… ανατριχιαστικές λεπτομέρειες γύρω από αυτά τα έντομα. Αν τις γνώριζαν, οι αποστάσεις ασφαλείας το πιθανότερο είναι να μεγάλωναν σημαντικά…

Όπως για παράδειγμα το γεγονός ότι πολλά είδη σφήκας είναι παράσιτα και εκμεταλλεύονται άλλα είδη (ακόμα και άλλες σφήκες) ως ξενιστές, σε κάποιο σημείο του κύκλου ζωής τους. Και σε κάποιες περιπτώσεις, ο τρόπος με τον οποίο εκφράζεται αυτό το χαρακτηριστικό των σφηκών, θυμίζει ταινία τρόμου.

Κάτι παρόμοιο φαίνεται να συμβαίνει και με τη σφήκα Reclinervellus nielseni, της οποίας τη σχέση παρασίτου – ξενιστή με την αράχνη Cyclosa argenteoalba περιγράφει νέα μελέτη Ιαπώνων επιστημόνων, η οποία δημοσιεύτηκε, αυτόν τον μήνα, στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Experimental Biology.

Μία αράχνη Cyclosa argenteoalba με την παρασιτική προνύμφη της σφήκας Reclinervellus nielseni (credit: Keizo Takasuka)
Μία αράχνη Cyclosa argenteoalba με την παρασιτική προνύμφη της σφήκας Reclinervellus nielseni (credit: Keizo Takasuka)

Οι εν λόγω σφήκες, όταν ενηλικιωθούν και φτάσει η ώρα να αναπαραχθούν, εναποθέτουν ένα αυγό στην εξωτερική πλευρά του σώματος της αράχνης – ξενιστή. Όταν η προνύμφη της σφήκας εκκολαφτεί, προσκολλάται στην κοιλιακή χώρα της αράχνης, και ξεκινά να τρέφεται με τα εσωτερικά υγρά της, όσο εκείνη συνεχίζει κανονικά τη ζωή της.

Από ελεύθερη αράχνη, σε εργάτη – ζόμπι

Η παραπάνω σχέση φαντάζει, ήδη, λίγο περίεργη, αλλά είναι η συνέχεια που μοιάζει βγαλμένη από σενάριο θρίλερ για τον κόσμο των ζώων: σε ένα ορισμένο σημείο, η προνύμφη σφήκας προκαλεί αλλαγές στη συμπεριφορά της αράχνης – ξενιστή, με τρόπο ο οποίος μοιάζει να μετατρέπει την τελευταία σε υπάκουο εργάτη – ζόμπι στις υπηρεσίες της πρώτης.

Το αποτέλεσμα είναι η αράχνη να οικοδομεί το ιδανικό περιβάλλον για τη μεταμόρφωση της προνύμφης σε ενήλικη σφήκα και στη συνέχεια να περιμένει ακίνητη, μέχρι η σφήκα να τη… σκοτώσει!

Μία ελεύθερη από παράσιτα αράχνη του συγκεκριμένου είδους φτιάχνει δύο είδη ιστών: ένανκανονικό, ο οποίος μοιάζει με τους περισσότερους ιστούς αράχνης, εξοπλισμένος με μία σπιράλ δομή η οποία παγιδεύει τα θύματά της, και έναν απλό “ιστό ξεκούρασης”, ο οποίος χρησιμοποιείται από την αράχνη, όταν έρχεται η ώρα να αλλάξει εξωσκελετό. 

Αριστερά, ένας "κανονικός ιστός" - Δεξιά, ένας "ιστός ξεκούρασης" (credit: Keizo Takasuka)
Αριστερά, ένας “κανονικός ιστός” – Δεξιά, ένας “ιστός ξεκούρασης” (credit: Keizo Takasuka)

Ωστόσο, μία αράχνη – ξενιστής, λίγο πριν η προνύμφη – παράσιτο φτάσει το στάδιο μεταμόρφωσης σε σφήκα, φτιάχνει ένα άλλου είδους ιστό: έναν “ιστό κουκούλι” ο οποίος μοιάζει με τον “ιστό ξεκούρασης”, αλλά είναι τροποποιημένος με τρόπο που να εξυπηρετεί τις ανάγκες της προνύμφης και όχι της ίδιας.

Ένας "ιστός κουκούλι" (credit: Keizo Takasuka)
Ένας “ιστός κουκούλι” (credit: Keizo Takasuka)

Συγκεκριμένα, ο “ιστός κουκούλι” διαθέτει επιπλέον ενίσχυση η οποία τον καθιστά ισχυρότερο, καθώς και μικροσκοπικά ινώδη νήματα που αντανακλούν την υπεριώδη ακτινοβολία και κρατούν άλλα έντομα και μεγαλύτερα ζώα μακριά. Έτσι, αυξάνονται οι πιθανότητες επιβίωσης της προνύμφης, όσο εκείνη μεταμορφώνεται σε σφήκα.

Μάλιστα, αν η αράχνη έχει, ήδη, χτίσει έναν άλλο ιστό, η προνύμφη τη “διατάζει” να τον καταστρέψει, για να δημιουργήσει έναν “ιστό κουκούλι”:

Όταν η αράχνη τελειώσει με την οικοδόμηση του “ιστού κουκούλι”, λες και είναι ζόμπι, πηγαίνει και κάθεται ακίνητη, στο κέντρο της φωλιάς που έχει ετοιμάσει για τη σφήκα, όσο η προνύμφη τρέφεται από τα εσωτερικά υγρά της και μεταμορφώνεται σε ενήλικο έντομο. Όταν γίνει αυτό, η ενήλικη σφήκα απλώς σκοτώνει την αράχνη.

Οι επιστήμονες πίσω από τη νέα μελέτη υποθέτουν ότι αυτός ο έλεγχος της προνύμφης επί της αράχνης προκαλείται από ορμόνες που εγχέει η πρώτη στη δεύτερη, όσο είναι προσκολλημένη στην κοιλιακή της χώρα, μετατρέποντάς την σε αράχνη – ζόμπι, η οποία δουλεύει για εκείνη.

Παράσιτα κάθε είδους

Αυτός δεν είναι ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο οι σφήκες λειτουργούν ως παράσιτα. Στην πραγματικότητα, δεκάδες χιλιάδες είδη σφήκας χρησιμοποιούν παρόμοιες τεχνικές για να μεγαλώσουν τα μικρά τους, τα οποία χρειάζονται πρωτεΐνες, ενώ οι ίδιες τρέφονται με νέκταρ. 

Κάποιες σφήκες ακολουθούν την τεχνική που περιγράφηκε παραπάνω, άλλες απλά εναποθέτουν τα αυγά τους, κρυφά, σε φωλιές άλλων εντόμων, τα οποία, χωρίς να το γνωρίζουν, ταΐζουν ξένα παιδιά (τα οποία, κάποιες φορές, όταν ενηλικιωθούν τρώνε τα πραγματικά τους παιδιά). Η φύση είναι υπέροχη (και λίγο τρομακτική), δεν νομίζετε;

www.pathfinder.gr

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.