ΜΗΝ ΤΑ ΧΑΣΕΤΕ
ΑΤΟΜΑ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ

Παραβίαση κείμενης νομοθεσίας και Ευρωπαϊκού κανονισμού χρηματοδότησης που αφορά έργα ΕΣΠΑ

ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΝ

Πληροφορίες: Δ. Λογαράς

Αθήνα: 01.04.2015

Αρ. Πρωτ.:757

Προς: κα Ουρανία Αντωνοπούλου, Αναπληρώτρια Υπουργό Εργασίας

Υπόμνημα Ε.Σ.Α.μεΑ. για την εκπόνηση και εφαρμογή ενός εθνικού σχεδίου δράσης για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στον κόσμο της εργασίας

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,

Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) – που αποτελεί τον τριτοβάθμιο κοινωνικό και συνδικαλιστικό φορέα των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους στη χώρα, επίσημα αναγνωρισμένο δια του Ν.2430/96 (ΦΕΚ 156Α/10.7.96) Κοινωνικό Εταίρο της ελληνικής Πολιτείας σε ζητήματα αναπηρίας, ιδρυτικό μέλος του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία (European Disability Forum), μέλος με δικαίωμα ψήφου στις Επιτροπές Παρακολούθησης των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ 2007 – 2013, μέλος της Ομάδας Εργασίας σχετικά με την ένταξη της διάστασης της αναπηρίας και της μη διάκρισης στο ΕΣΠΑ 2014 -2020 βάσει της υπ’ αριθ. 14125/ΕΥΣΣΑΑΠ 989/24.03.2014 Απόφασης του Υπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, διαθέτουσα διαχειριστική επάρκεια Β΄ και Γ΄ Τύπου για την υλοποίηση συγχρηματοδοτούμενων πράξεων στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007 – 2013 και διαπίστευση ως φορέας παροχής προγραμμάτων «Δια Βίου Μάθησης» –  επιθυμεί, ενόψει της επικείμενης συνάντησής μας, να σας εκφράσει την επιθυμία της για την ανάπτυξη μιας ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ μας με στόχο το σχεδιασμό και εφαρμογή ενός εθνικού σχεδίου δράσης για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην εργασία, μέσω του οποίου θα μπορέσουν να ικανοποιηθούν και να προωθηθούν πάγια αιτήματα του αναπηρικού κινήματος της χώρας καθώς και οι σχετικές  προβλέψεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (Ν.4074/2012 – Αρ. ΦΕΚ 88 Α’/11.04.2012).

Η πρότασή μας για το σχεδιασμό ενός τέτοιου σχεδίου δράσης βασίζεται στο γεγονός ότι δυστυχώς η ελληνική Πολιτεία μέχρι σήμερα δεν αντιμετώπισε μ’ έναν ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό τρόπο το πρόβλημα του αποκλεισμού των ατόμων με αναπηρία από την αγορά εργασίας, παρά το ότι σε έρευνα που διεξήγαγε η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία Ελλάδος με περίοδο αναφοράς το Β΄ Τρίμηνο του έτους 2002 στο πλαίσιο της τακτικής τριμηνίας έρευνας εργατικού δυναμικού, διαπίστωσε ότι τα «άτομα με προβλήματα υγείας ή αναπηρία», αποτελούν το 18,2 του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Η εθνική πολιτική για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία δυστυχώς εξαντλήθηκε σε αποσπασματικές μόνο παρεμβάσεις των συγχρηματοδοτούμενων Προγραμμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, οι οποίες εντάθηκαν κατά την περίοδο εφαρμογής του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (2000 – 2006) που η Ε.Σ.Α.μεΑ. συμμετείχε για πρώτη φορά με δικαίωμα ψήφου στις Επιτροπές Παρακολούθησης των Τομεακών και Περιφερειακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων 2000 – 2006.

Παρά την έλλειψη επαρκών στατιστικών στοιχείων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, είναι κοινά παραδεκτό ότι το ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εργασίας των ατόμων με αναπηρία που βρίσκονται σε παραγωγική ηλικία είναι ιδιαίτερα χαμηλό.  Πιο συγκεκριμένα:

-η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία Ελλάδος το έτος 2001 διαπίστωσε ότι το 84% των ατόμων με αναπηρία της χώρας μας βρίσκεται εκτός αγοράς εργασίας. Επιπρόσθετα,  σύμφωνα με δύο δημοσιεύματα της Eurostat (Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης), ενώ ένα άτομο παραγωγικής ηλικίας (16 – 64 ετών) που ανήκει στο γενικό πληθυσμό έχει πιθανότητα 66% να βρει δουλειά ή να δημιουργήσει δική του επιχείρηση, για ένα άτομο με μια ελαφριά αναπηρία η πιθανότητα αυτή μειώνεται στο 47%  και για ένα άτομο με βαριά αναπηρία στο 25%.

-σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης «Αναπηρία και Κοινωνικός Αποκλεισμός στην Ευρωπαϊκή Ένωση: ώρα για αλλαγή, εργαλεία για την αλλαγή» , από το σύνολο του εργατικού δυναμικού με αναπηρία μόνο το 30,5% απασχολείται. Τα υπόλοιπα άτομα με αναπηρία είτε είναι άνεργα (20,8%) είτε άεργα (42%). Επιπλέον, σε αυτήν τη μελέτη αναφέρεται ότι το 57% των ατόμων με αναπηρία που εργάζονται κατατάσσονται στο χαμηλόμισθο προσωπικό, ενώ το 42% αυτών εξαρτάται από τα επιδόματα αναπηρίας. Κύριο συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι τα άτομα με αναπηρία αποτελούν μια πληθυσμιακή ομάδα που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη στον κίνδυνο της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και πως υπάρχει στενή σύνδεση μεταξύ της ανεργίας τους από την μία πλευρά και της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού τους από την άλλη.

Είναι αυτονόητο ότι τα παραπάνω ποσοστά που αφορούν στην απασχόληση των ατόμων με αναπηρία παρουσιάζουν δραματική επιδείνωση τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της οικονομικής κρίσης που πλήττει τη χώρα, με αποτέλεσμα η συντριπτική πλειοψηφία των ατόμων με αναπηρία να βρίσκεται εκτός αγοράς εργασίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέδωσε η Eurostat (στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης) στις 3 Δεκεμβρίου 2014 για την οικονομική και κοινωνική ένταξη των ατόμων με αναπηρία το έτος 2011 στην Ευρώπη των 28, προκύπτει ότι στη χώρα μας ενώ το ποσοστό απασχόλησης των ατόμων χωρίς αναπηρία ηλικίας 15 έως 64 ανέρχεται στο 58,5%, το ποσοστό αυτό για τα άτομα με αναπηρία είναι χαμηλότερο κατά 23,0% (35,5%).

Η αντιμετώπιση του προβλήματος του αποκλεισμού των ατόμων με αναπηρία από τον κόσμο της εργασίας επιβάλλεται από:

  • την παρ. 6 του άρθρο 21 του Συντάγματος της χώρας, σύμφωνα με την οποία «Τα άτομα με αναπηρίες έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας».
  • τις απαιτήσεις του άρθρου 27 «Εργασία και Απασχόληση» της Σύμβασης των ΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, την οποία η χώρα μας κύρωσε με τον Ν.4074 «Κύρωση της Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων µε Αναπηρίες και του Προαιρετικού Πρωτοκόλλου» (Αρ. ΦΕΚ 88 Α΄/11.04.2012) και συνεπώς υποχρεούται να εφαρμόσει. Σύμφωνα με αυτό, βασικός σκοπός των Συμβαλλομένων Κρατών είναι η ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην ελεύθερη αγορά. Για αυτό τον λόγο τα Συμβαλλόμενα Κράτη οφείλουν να ενισχύσουν τα άτομα με αναπηρία – ακόμη και εάν λόγω του είδους και της βαρύτητας της αναπηρίας τους δεν δύνανται πλήρως – προκειμένου να επιδιώξουν την ένταξή τους στην ελεύθερη αγορά. Για να επιτευχθεί αυτό, απαραίτητη προϋπόθεση είναι το εργασιακό περιβάλλον να «…είναι ανοικτό, ενιαίο και προσβάσιμο.» (παρ.1). Υπό την οπτική αυτή, η «Προσβασιμότητα» (Άρθρο 9 «Προσβασιμότητα») και όλες οι εκφάνσεις της – ο «Καθολικός Σχεδιασμός» (Άρθρο 2 «Ορισμοί» και παρ. στ, ζ, η του Άρθρου 4 «Γενικές Υποχρεώσεις»), οι «Μορφές ζωντανής βοήθειας και ενδιαμέσων» (Άρθρο 9 «Προσβασιμότητα») και οι «Εύλογες Προσαρμογές» (Άρθρο 2 «Ορισμοί»), συμπεριλαμβανομένης και της «Υποστηρικτικής Τεχνολογίας» (Άρθρο 2 «Ορισμοί» και παρ. στ του Άρθρου 4 «Γενικές Υποχρεώσεις») – ανάγονται σε πολύτιμα εργαλεία που τα Συμβαλλόμενα Κράτη οφείλουν να χρησιμοποιήσουν.

Δεδομένου ότι η εργασία αποτελεί το «κλειδί» για την κοινωνική ένταξη των ατόμων με αναπηρία, τότε γίνεται κατανοητό γιατί το ζήτημα της ανεργίας των ατόμων με αναπηρία πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα από το Υπουργείο σας.  Για την Ε.Σ.Α.μεΑ. και το αναπηρικό κίνημα της χώρας στο σύνολό του, η ανεργία των ατόμων με αναπηρία αποτελεί την πιο σκληρή μορφή «κοινωνικής αναπηρίας». Άλλωστε η ένταξη αυτής της πληθυσμιακής ομάδας στην εργασία δύναται να συμβάλλει σημαντικά στην ικανοποίηση του 1ου και 5ου  στόχου της Στρατηγικής Ευρώπη 2020, ήτοι στην αύξηση της απασχόλησης της ηλικιακής ομάδας 20-64 προκειμένου αυτή να ανέλθει στο 75% και στην μείωση του αριθμού των ατόμων που κινδυνεύουν από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και τα άτομα με αναπηρία, κατά 20 εκατομμύρια. 

 

Για το σχεδιασμό του σχεδίου δράσης για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην εργασία απαραίτητη κρίνεται: α) η συλλογή αξιόπιστων στατιστικών, β) η αξιολόγηση των υφιστάμενων μέτρων και πολιτικών για τον επιτυχή σχεδιασμό του επόμενου βήματος, γ) η μέγιστη δυνατή αξιοποίηση του αναπηρικού κινήματος, όχι μόνο σε επίπεδο σχεδιασμού, αλλά και σε επίπεδο εφαρμογής, παρακολούθησης και αξιολόγησης των υφιστάμενων παρεμβάσεων, δ) η κωδικοποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας και η εξέταση της συμβατότητάς της με το Άρθρο 27 «Εργασία και Απασχόληση» της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία.

 

Για την αντιμετώπιση του ιδιαίτερα σημαντικού προβλήματος της έλλειψης στατιστικών στοιχείων,  αλλά και της έλλειψης δεικτών γύρω από την αναπηρία, που έχει ως συνέπεια την «απουσία» των ατόμων με αναπηρία από τις γενικές πολιτικές/μέτρα/προγράμματα που η ελληνική Πολιτεία εφαρμόζει, η Ε.Σ.Α.μεΑ. συνεργάστηκε με την Ελληνική Στατιστική Αρχή, επιτυγχάνοντας τη συμπερίληψη ερωτημάτων σχετικά με την αναπηρία στην Εθνική Έρευνα Υγείας του έτους 2014 και στην Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των νοικοκυριών του έτους 2015. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα δε της «απουσίας» των ατόμων με αναπηρία από τις πολιτικές/μέτρα/προγράμματα αναφέρουμε το Πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Κοινωνική Ένταξη – κατά τη διαβούλευσή του οποίου ενώ στείλαμε τις προτάσεις μας, αυτές δυστυχώς δεν ενσωματώθηκαν στο τελικό κείμενο, με αποτέλεσμα τα άτομα με αναπηρία και οι οικογένειές τους αντί να ωφεληθούν από μια τέτοια Στρατηγική να κινδυνεύουν να βρεθούν σε ακόμη πιο δεινή θέση – στην οποία η πληθυσμιακή ομάδα των ατόμων με αναπηρία δεν περιλαμβάνεται στις ομάδες υψηλής προτεραιότητας και η προσβασιμότητα δεν διαχέεται οριζόντια στο σύνολο της Στρατηγικής.

 

Για το σχεδιασμό και την εφαρμογή του προτεινόμενου σχεδίου δράσης, απαραίτητη κρίνεται η συγκρότηση Επιτροπής, στην οποία θα συμμετέχουν εκπρόσωποι Υπηρεσιών του Υπουργείου σας, εκπρόσωποι της Ε.Σ.Α.μεΑ. και άλλων εμπλεκόμενων φορέων, όπως είναι ο Ο.Α.Ε.Δ., η Ελληνική Στατιστική Αρχή κ.λπ., η οποία θα πρέπει εντός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου (και όχι αργότερα από την 30η Ιουνίου 2015) να εκπονήσει την πρότασή της. 

 

Λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα, το προτεινόμενο εθνικό σχέδιο δράσης θεωρούμε ότι πρέπει να περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον τους εξής άξονες:

Άξονας 1: Ένταξη της διάστασης της αναπηρίας και της προσβασιμότητας στο σύνολο των πολιτικών/μέτρων/προγραμμάτων του Υπουργείου

Η εμπειρία μας έχει αποδείξει ότι ο αποκλεισμός και η διάκριση που υφίστανται τα άτομα με αναπηρία στον κόσμο της εργασίας δεν μπορεί να αρθεί μόνο μέσω της υλοποίησης στοχευμένων μέτρων και πολιτικών, αλλά απαιτείται η διάχυση της διάστασης της αναπηρίας και της προσβασιμότητας υποδομών και υπηρεσιών στο σύνολο των πολιτικών απασχόλησης, η οποία μπορεί να εξασφαλιστεί μέσω:

α) της αδιάκοπης και συνεχούς διαβούλευσης με το τριτοβάθμιο όργανο του αναπηρικού κινήματος της χώρας, ήτοι την Ε.Σ.Α.μεΑ., βάσει της αρχής του ευρωπαϊκού και εθνικού αναπηρικού κινήματος «τίποτα για εμάς, χωρίς εμάς» αλλά και των προβλέψεων της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία -Ν.4074/2012 (βλ. Προοίμιο, εδάφιο ξ). Το αναπηρικό κίνημα της χώρας διαθέτει πολύχρονη εμπειρία, γνώση και τεχνογνωσία, την οποία η ελληνική Πολιτεία πρέπει να αξιοποιήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.  

β) της συμμετοχής της Ε.Σ.Α.μεΑ. στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων που λαμβάνουν Οργανισμοί που εποπτεύονται από το Υπουργείο και οι οποίες αφορούν είτε άμεσα είτε έμμεσα στα άτομα με αναπηρία. Ένας τέτοιος φορέας είναι ο Οργανισμός Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού (Ο.Α.Ε.Δ.). Δεδομένου ότι αποτελεί τον σημαντικότερο φορέα άσκησης πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης, κρίνουμε ότι είναι ζήτημα καίριας σημασίας η συμμετοχή μας στο Διοικητικό Συμβούλιό του. Το αίτημά μας αυτό είναι επίσης εύλογο δεδομένου ότι ο Ο.Α.Ε.Δ. αφενός διαθέτει Σχολές Επαγγελματικής Κατάρτισης για τα άτομα με αναπηρία και έχει την ευθύνη της εφαρμογής μιας σειράς στοχευμένων μέτρων – όπως είναι το σύστημα ποσόστωσης (Ν.2643/1998), προγράμματα επιχορήγησης εύλογων προσαρμογών και επιδοτούμενης απασχόλησης για άτομα με αναπηρία – αφετέρου δεν διαθέτει ένα οργανωμένο σχέδιο πολιτικών για τα άτομα με αναπηρία.  

Αξίζει να επισημάνουμε ότι η προαναφερθείσα πρότασή μας συνάδει απόλυτα με τις επιταγές:

  • του άρθρου 7 του Κανονισμού (ΕΕ) 1303/2013 (Γενικός Κανονισμός ΕΔΕΤ),
  • των γενικών εκ των προτέρων αιρεσιμότητων 1 και 3 του Κανονισμού (ΕΕ) 1303/2013 (Γενικός Κανονισμός ΕΔΕΤ),
  • του άρθρου 8  του Κανονισμού (ΕΕ) 1304/2013 (Κανονισμός ΕΚΤ),

σύμφωνα με τις οποίες οι δράσεις του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση 2014 – 2020», οι οποίες θα αποτελέσουν ίσως και τις μοναδικές δράσεις για την καταπολέμηση της ανεργίας λόγω των σοβαρών οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η χώρα, οφείλουν να ενσωματώνουν οριζόντια την αρχή της μη διάκρισης λόγω αναπηρίας και την προσβασιμότητα στα άτομα με αναπηρία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα έλλειψης της προαναφερθείσας ενσωμάτωσης αποτελεί το Πρόγραμμα Κοινωφελούς Εργασίας για το οποία σας αποστείλαμε την υπ. αριθ. πρωτ. 475/09.03.2015 επιστολή μας. 

Επιπρόσθετα, στο πλαίσιο των προαναφερθεισών επιταγών θα πρέπει στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση  2014 – 2020» η διάσταση της αναπηρίας να ενσωματώνεται οριζόντια σε όλους τους Άξονες Προτεραιότητας 1 και 2, σε επίπεδο φυσικού αντικειμένου (να συμβάλλει στην κοινωνική ένταξη των ατόμων με αναπηρία), κριτηρίων ένταξης (αρχή της μη διάκρισης λόγω αναπηρίας και προσβασιμότητα) και ομάδας ωφελουμένων (αντιμετώπιση της απλής και πολλαπλής διάκρισης λόγω του συνδυασμού της αναπηρίας με κάποιας από τις υπόλοιπες αιτίες διάκρισης φύλο, ηλικία, μετανάστευση, εθνότητα κ.λπ.). Για π.χ. όταν οι ωφελούμενοι είναι ο γενικός πληθυσμός, θα πρέπει να προβλέπεται ειδική μοριοδότηση για τους υποψηφίους που είτε είναι οι ίδιοι άτομα με αναπηρία είτε έχουν κάποιο μέλος με αναπηρία στην οικογένειά τους. Σε περίπτωση που οι ωφελούμενες είναι γυναίκες, θα πρέπει να περιλαμβάνεται ειδική αναφορά στις γυναίκες με αναπηρία και στις μητέρες παιδιών με αναπηρία, στην περίπτωση των νέων και των Ρομά, θα πρέπει να περιλαμβάνεται ειδική μνεία στους νέους με αναπηρία και στους Ρομά με αναπηρία αντίστοιχα κ.ο.κ.

Παράλληλα επισημαίνουμε την ανάγκη αξιοποίησης του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση 2014 – 2020», για την υλοποίηση προγραμμάτων επιμόρφωσης-κατάρτισης στελεχών επιχειρήσεων όλων των κλάδων (τουρισμού, μεταφορών, εμπορίου, διοίκησης κ.λπ.) σε θέματα αναπηρίας και προσβασιμότητας υποδομών και υπηρεσιών, με στόχο αφενός την ενίσχυση της αυτόνομης λειτουργίας των ατόμων με αναπηρία ως καταναλωτών, αφετέρου το άνοιγμα της αγοράς σε καταναλωτές με αναπηρία (στην Ευρώπη τα άτομα αυτά ανέρχονται πλέον σε 80.000.000) αλλά και στη δημιουργία νέων καινοτόμων επιχειρήσεων σχεδιασμού και παραγωγής υπηρεσιών και αγαθών προσβάσιμων σε όλους τους πολίτες. Στον τομέα αυτό θα πρέπει να αξιοποιηθεί το υφιστάμενο δίκτυο εκπαιδευτικών δομών και η εμπειρία της Ε.Σ.Α.μεΑ. η οποία ήδη έχει υλοποιήσει αντίστοιχα προγράμματα για τα στελέχη του Διεθνούς Αερολιμένα «Ελευθέριος Βενιζέλος» και του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς. Επισημαίνουμε δε, ότι σειρά νεώτερων ευρωπαϊκών Κανονισμών επιβάλλει αυτή την κατάρτιση και μάλιστα σε συνεργασία με το αναπηρικό κίνημα (βλ. π.χ. Κανονισμοί ΕΕ 1107/2006, 1177/2010, 1370/2007, 181/2011).

Άξονας 2: Διασφάλιση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στο σύνολο των παρεχόμενων υπηρεσιών – φυσικών και ηλεκτρονικών – του Υπουργείου και των εποπτευόμενων από αυτό Οργανισμών του. 

Η υποχρέωση εφαρμογής για :

α) προσβάσιμες κτηριακές εγκαταστάσεις, επιβάλλεται από τον νέο Οικοδομικό Κανονισμό Ν.4067/2012 (Αρ. ΦΕΚ 79 Α΄/09.04.2012), στον οποίο, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνεται πρόβλεψη για την αποκατάσταση της προσβασιμότητας των υφιστάμενων κτιρίων μέχρι το έτος 2020 επί ποινή χαρακτηρισμού τους ως αυθαιρέτων.

β) για ηλεκτρονικές υπηρεσίες,

επιβάλλεται από:

-το άρθρο 9 «Προσβασιμότητα» της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, την οποία η χώρα μας μαζί με το προαιρετικό πρωτόκολλό της επικύρωσε με τον Ν.4074/2012 (Αρ. ΦΕΚ 88 Α΄/11.04.2012), και ως εκ τούτου οφείλει να θέσει σε εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο, στο οποίο αναφέρεται το εξής: «Προκειμένου να επιτρέψουν στα άτομα με αναπηρίες να ζουν ανεξάρτητα και να συμμετέχουν πλήρως σε όλες τις πτυχές της ζωής, τα Συμβαλλόμενα Κράτη λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα προκειμένου να διασφαλίζουν στα άτομα με αναπηρίες την πρόσβαση, σε ίση βάση με τους άλλους, στο φυσικό περιβάλλον, τα μέσα μεταφοράς, την πληροφορία και τις επικοινωνίες, συμπεριλαμβανομένων και των τεχνολογιών και συστημάτων πληροφορίας και επικοινωνιών και σε άλλες εγκαταστάσεις και υπηρεσίες που είναι ανοικτές ή παρέχονται στο κοινό, τόσο στις αστικές όσο και στις αγροτικές περιοχές…»,

 

-την παρ. 7 του άρθρου 4 του Ν. 3979/2011 «Για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση και λοιπές διατάξεις» (ΦΕΚ 138 Α’/16.06.2011)7, σύμφωνα με το οποίο: «Οι φορείς του δημόσιου τομέα διαμορφώνουν την πληροφόρηση και επικοινωνία και εν γένει τις υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης κατά τρόπο, ώστε αυτές να είναι φιλικές προς τον χρήστη, να διασφαλίζουν και να ενισχύουν την ισότητα ως προς την πρόσβαση σε πληροφορίες και υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες πρόσβασης ορισμένων ομάδων ή ατόμων και ιδίως των ατόμων με αναπηρία»,

 

-την ΥΑΠ/Φ.40.4/1/989 «Πλαίσιο Παροχής Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης», όπου στο Παράρτημα Ι – Ενότητα 7 «Προσβασιμότητα», ΚΥ. 49 και ΚΠ. 27 ορίζεται ότι οι δημόσιοι διαδικτυακοί τόποι ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ συμμορφώνονται με το πρότυπο «Οδηγίες για την Προσβασιμότητα του Περιεχομένου του Ιστού» (WCAG) έκδοση 2.0,  σε επίπεδο συμμόρφωσης τουλάχιστον «ΑΑ», ενώ ΣΥΝΙΣΤΑΤΑΙ ΝΑ συμμορφώνονται με το πρότυπο «Οδηγίες για την Προσβασιμότητα του Περιεχομένου του Ιστού» (WCAG) έκδοση 2.0, σε επίπεδο συμμόρφωσης τουλάχιστο «ΑΑΑ».

 

Άξονας 3: Εφαρμογή στοχευμένων παρεμβάσεων / θετικά μέτρα δράσης (σύστημα ποσόστωσης κ.λπ.)

 

Παρόλο που γνωρίζουμε ότι η εφαρμογή του Ν.2643/98 είναι αρμοδιότητα της Αναπληρώτριας Υπουργού κας Θ. Φωτίου, ωστόσο το ζήτημα του συστήματος ποσόστωσης δεν γίνεται να αγνοηθεί από ένα τέτοιο σχέδιο δράσης.

Κατά τη διάρκεια λοιπόν της πολύχρονης εφαρμογής του Ν.2643/1998 τοποθετήθηκαν σε θέσεις εργασίας χιλιάδες άτομα με αναπηρία, ωστόσο το ελληνικό σύστημα υποχρεωτικών τοποθετήσεων πρέπει να αναθεωρηθεί ριζικά γιατί παρουσιάζει πολλά προβλήματα. Τα πιο σημαντικά από αυτά είναι τα εξής:

– δεν απευθύνεται αποκλειστικά και μόνο στα άτομα με αναπηρία, αλλά και σε άλλες ομάδες (π.χ. τέκνα αγωνιστών εθνικής αντίστασης, πολύτεκνους κ.λπ.) που δεν έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά και τις ίδιες ανάγκες με τα άτομα με αναπηρία. Αντίθετα, στα περισσότερα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι προβλέψεις για τις υποχρεωτικές τοποθετήσεις αφορούν αποκλειστικά και μόνο στα άτομα με αναπηρία.

– ενώ στη χώρα μας οι υπόχρεες ιδιωτικές επιχειρήσεις είναι εκείνες που απασχολούν προσωπικό άνω των 50 ατόμων, σε Ειδική Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη επισημαίνεται ότι υπόχρεες επιχειρήσεις στις περισσότερες χώρες είναι και αυτές με αριθμό προσωπικού μέχρι 15 άτομα.

– το ποσοστό των υποχρεωτικών τοποθετήσεων των ατόμων με αναπηρία στη χώρα μας είναι πολύ μικρότερο από αυτό των άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

– εξαιρούνται από το Νόμο φορείς που δεν θα έπρεπε, όπως είναι οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, τα κόμματα κ.λπ.

– η απροθυμία επίσης του κλάδου των ιδιωτικών επιχειρήσεων να συμμορφωθεί με τις διατάξεις του Νόμου, σε συνδυασμό με την μη επιβολή ακόμη και αυτών των στοιχειωδών κυρώσεων που προβλέπονται σ’ αυτόν, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την εφαρμογή αντίστοιχων κυρώσεων που προβλέπονται σε άλλες χώρες της Ε.Ε., στις οποίες η αδυναμία ή η απροθυμία των Οργανισμών να προσλάβουν άτομα με αναπηρία συνήθως υποκαθίσταται από την καταβολή ορισμένων χρηματικών ποσών σε Ειδικό Ταμείο, τα έσοδα του οποίου χρησιμοποιούνται αποκλειστικά και μόνο για τη χρηματοδότηση πολιτικών προς όφελός τους.

– απουσιάζουν διατάξεις που να παρέχουν τεχνολογική υποστήριξη στον εργαζόμενο με αναπηρία για να ανταποκριθεί πλήρως στις εργασιακές του υποχρεώσεις. Ελλείψεις επίσης παρατηρούνται στην πρόβλεψη παροχής προσωπικής βοήθειας για την κάλυψη συγκεκριμένων αναγκών που απορρέουν από την αναπηρία, οι οποίες οδηγούν στην ταύτιση των εργασιακών ικανοτήτων του ατόμου με προσωπικά θέματα που σχετίζονται με την αναπηρία του. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα απόλυσης υπαλλήλου με τετραπληγία επειδή κανένας συνάδελφός της δεν δεχόταν να τη συνοδέψει στο wc.  

– δεν υπάρχει πρόβλεψη για την τοποθέτηση των ατόμων με αναπηρία σε θέσεις εργασίας αντίστοιχες των προσόντων τους, του είδους και της βαρύτητας της αναπηρίας τους, γεγονός το οποίο οδηγεί σε αυξημένο αριθμό προσφυγών από τα ίδια τα άτομα με αναπηρία κατά την τοποθέτησή τους στις επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα και ως εκ τούτου στην υπονόμευση του ίδιου του στόχου της ένταξης στην απασχόληση.

– τα υψηλά τυπικά προσόντα που απαιτούνται από τις προκηρύξεις των θέσεων εργασίας του δημοσίου τομέα, οδηγούν στην μη πλήρωση των θέσεων αυτών από τα άτομα με αναπηρία, εξαιτίας των εμποδίων που αντιμετωπίζουν σε άλλους τομείς (π.χ. εκπαίδευση, κατάρτιση κ.λ.π.) για την απόκτηση αυτών των τυπικών προσόντων. Δεδομένης αυτής της κατάστασης, παρατηρείται στασιμότητα στην απορρόφηση των ατόμων με αναπηρία.

– αρκετές τροποποιήσεις του Νόμου για τη βελτίωσή του έλαβαν χώρα, οι οποίες όμως δεν έλυσαν τα διαδικαστικά προβλήματα που παρουσιάζει (μεγάλη καθυστέρηση στην έκδοση προκηρύξεων και των αποτελεσμάτων τους, ακύρωση μεγάλου αριθμού αιτήσεων των υποψηφίων κ.λπ.).

Εξαιτίας των προαναφερθέντων προβλημάτων, πάγιο αίτημα του εθνικού αναπηρικού κινήματος της χώρας είναι:

 

α) η θέσπιση ενός νέου συστήματος ποσόστωσης αποκλειστικά και μόνο για τα άτομα με αναπηρία. Ειδικά  όσον αφορά στη διαδικασία πρόσληψης των προσώπων της παρ. 1β  του άρθρου 1 του ν. 2643/98 όπως ισχύει σήμερα  για τις θέσεις των υπόχρεων φορέων της παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 2643/98 και της παρ. 8 τους άρθρου 2 του ν. 2643/98 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει έχουμε ήδη προτείνει στην Αναπληρώτρια Υπουργό κα Φωτίου να γίνεται από το ΑΣΕΠ στον ίδιο χρόνο και με την ίδια διαδικασία που διενεργείται για κάθε γενική προκήρυξη. Στη μοριοδότηση που θα γίνεται για τα άτομα με αναπηρία θα προστίθενται τα μόρια που δικαιούνται ανάλογα με το ποσοστό αναπηρίας τους.

β) η λήψη μέτρων για την: παροχή εύλογων προσαρμογών στους εργαζόμενους με αναπηρία, την προώθηση της δωρεάν παροχής τεχνολογικών βοηθημάτων και υποστηρικτικών μέσων στους εργαζομένους με αναπηρία, την προώθηση της αυτο – απασχόλησης και της επιχειρηματικής δραστηριότητας των ατόμων με αναπηρία, τη θέσπιση συστήματος προστασίας από την απόλυση και διατήρησης στη θέση εργασίας, τη διασύνδεση της απασχόλησης με την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη δια βίου μάθηση, τη διασύνδεση της απασχόλησης με τις υπηρεσίες υγείας και αποκατάστασης για τη διατήρηση του βέλτιστου επιπέδου λειτουργικότητας των ατόμων με αναπηρία κ.λπ.

 

γ) η εφαρμογή στοχευμένων μέτρων στους Άξονες Προτεραιότητας 1 και 2 του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση 2014 – 2020». Ενδεικτικά αναφέρουμε τα εξής:

Άξονας Προτεραιότητας 1

  • Παροχή «εύλογων προσαρμογών» στα άτομα με αναπηρία που θα ενταχθούν σε «Προγράμματα δημιουργίας ΝΘΕ στον ιδιωτικό τομέα για ανέργους και ειδικές ομάδες ανέργων».
  • Παροχή «εύλογων προσαρμογών» στα άτομα με αναπηρία που θα ενταχθούν σε «Προγράμματα Κοινωφελούς Εργασίας». 
  • Εφαρμογή στοχευμένου προγράμματος δημιουργίας ΝΘΕ στον ιδιωτικό τομέα για ανέργους με αναπηρία.
  • Παροχή «εύλογων προσαρμογών» στα άτομα με αναπηρία που θα ενταχθούν σε «Στοχευμένα προγράμματα κατάρτισης – σε κλάδους αιχμής της ελληνικής οικονομίας, που οδηγούν στην πιστοποίηση».
  • Εκστρατεία ενημέρωσης των εργοδοτών και των εργοδοτικών φορέων για τις ικανότητες και δεξιότητες των ανδρών και γυναικών με αναπηρία.
  • Αναβάθμιση των Υπηρεσιών Απασχόλησης μέσω της εφαρμογής των αρχών του «Σχεδιασμού για Όλους».
  • Θέσπιση θεσμικού πλαισίου για την εφαρμογή της υποστηριζόμενης απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία στη βάση των απαιτήσεων της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία.
  • Επιμόρφωση Στελεχών ΣΕΠΕ σε ζητήματα διάκρισης λόγω αναπηρίας και εύλογων προσαρμογών προκειμένου να είναι σε θέση να εφαρμόσουν τις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας σχετική με την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης στην εργασία και την απασχόληση.
  • Εκστρατεία ενημέρωσης δικαστικών λειτουργών, νομικών, εργατικών συνδικάτων και οργανώσεων εργοδοτών για την αρχή της ίσης μεταχείρισης στην εργασία και την απασχόληση στη βάση των απαιτήσεων του Ν.3304/2005 και της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία.
  • Δημιουργία δικτύου συμβουλευτικής και τοποθέτησης ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας.
  • Επιμόρφωση Συμβούλων Απασχόλησης σε ζητήματα εξυπηρέτησης και συμβουλευτικής υποστήριξης ατόμων με αναπηρία.
  • Δημιουργία στον ΟΑΕΔ μηχανισμού εξεύρεσης θέσεων εργασίας.
  • Εκπόνηση μελέτης για τη δημιουργία ενός σύγχρονου εθνικού συστήματος ποσόστωσης αποκλειστικά και μόνο για τα άτομα με αναπηρία λόγων των σοβαρών προβλημάτων που παρουσιάζει το υφιστάμενο (Ν.2643/1998).
  • Επέκταση εφαρμογής της διάταξης της παρ.1, άρθρο 10 του Νόμου 4019/2011 σε όλες τις περιπτώσεις απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία (μισθωτή, αυτο-απασχόληση, επιχειρηματική δραστηριότητα).
  • Ανάπτυξη δεικτών επίπτωσης των προγραμμάτων απασχόλησης και κοινωνικής ένταξης (μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η Κοινωνική Οικονομία) στα άτομα με αναπηρία.

Άξονας Προτεραιότητας 2

  • Παροχή «Εύλογων προσαρμογών» σε άτομα με αναπηρία που θα ενταχθούν στις δράσεις Παροχής Κατάρτισης, Εκπαίδευσης, Μαθητείας, Απόκτησης Εργασιακής εμπειρίας ή και δημιουργίας ΝΘΕ.
  • Δράση επιχειρηματικότητας νέων με αναπηρία.
  • Δράση Ολοκληρωμένης Παρέμβασης (κατάρτιση ή απασχόληση ή/και αυτό-απασχόληση) για νέους με αναπηρία.

Εκτός των παραπάνω μέτρων, ιδιαίτερα επισημαίνουμε την ανάγκη υλοποίησης στοχευμένων μέτρων στο πλαίσιο του Θεματικού Στόχου 9 «Προώθηση της κοινωνικής ένταξης και της καταπολέμησης της φτώχειας και κάθε διάκρισης» του νέου ΕΣΠΑ 2014-2020, όπως αυτός εξειδικεύεται στα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα της προγραμματικής περιόδου 2014 – 2020 με στόχο την εξάλειψη των διακρίσεων σε βάρος των ατόμων με αναπηρία, την αποφυγή ιδρυματοποϊησης και την κοινωνική τους ένταξη, την προώθηση της αυτονομίας και των ίσων ευκαιριών και την καταπολέμηση της φτώχειας,  στην οποία οδηγούνται με εξαιρετικά ταχείς ρυθμούς ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες οικονομικής κρίσης.

 

Άξονας 4: Αναβάθμιση των Υπηρεσιών του Ο.Α.Ε.Δ.

Η Αναβάθμιση της Υπηρεσίας Απασχόλησης Ειδικών Κοινωνικών Ομάδων του Ο.Α.Ε.Δ. από Υπηρεσία σε Διεύθυνση και στελέχωσή της με εξειδικευμένο, μόνιμο και επαρκές προσωπικό, καθώς επίσης και αναβάθμιση των Γραφείων Εργασίας Ειδικών Κοινωνικών Ομάδων μέσω και πάλι της στελέχωσής τους με εξειδικευμένο, μόνιμο και επαρκές προσωπικό, το οποίο θα είναι ικανό, πέραν όλων των άλλων και να αναζητά νέες θέσεις εργασίας, καθώς και αναβάθμιση των παρεχόμενων Υπηρεσιών των ΚΠΑ μέσω της στελέχωσής τους με εξειδικευμένους σε ζητήματα αναπηρίας Εργασιακούς Συμβούλους 

 

Άξονας 5:  Άρση αντικινήτρων /παροχή κινήτρων 

α) άρση του άδικου μέτρου της διακοπής των πάσης φύσεως αναπηρικών επιδομάτων που χορηγούνται από οποιοδήποτε προνοιακό ή ασφαλιστικό φορέα

Η διακοπή του επιδόματος αναπηρίας στην περίπτωση που το άτομο απασχολείται αποτελεί μια απαράδεκτη πρακτική η οποία πρέπει να καταργηθεί άμεσα, δεδομένου ότι λειτουργεί ως αντικίνητρο για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην εργασία. Αξίζει να αναφερθεί ότι πολλά άτομα με αναπηρία δεν συμμετέχουν ως ωφελούμενοι σε συγχρηματοδοτούμενες δράσεις γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο. Το προαναφερθέν πάγιο αίτημα της Ε.Σ.Α.μεΑ., το οποίο μπορεί να διατυπωθεί και ως εξής: επέκταση της εφαρμογής της διάταξης της παρ.1, άρθρο 10 του Νόμου 4019/2011 (για την Κοινωνική Οικονομία) σε όλες τις περιπτώσεις απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία (μισθωτή εργασία, αυτο-απασχόληση, επιχειρηματική δραστηριότητα), είναι δίκαιο διότι αποσκοπεί στην κάλυψη των πρόσθετων και πολυδάπανων αναγκών που η αναπηρία δημιουργεί, ενώ η αμοιβή της εργασίας τους στην κάλυψη των βιοποριστικών τους αναγκών και κατ’ επέκταση  στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής τους.  Θεωρούμε ότι είναι απαράδεκτο το επίδομα αναπηρίας να εξισώνεται με το επίδομα ανεργίας, εφόσον η αναπηρία ενός ατόμου είτε εργάζεται είτε δεν εργάζεται εξακολουθεί να υφίσταται όπως κατ’ επέκταση και οι αυξημένες δαπάνες που συνοδεύουν αυτήν.

 

β) βελτίωση του ανταγωνιστικού χαρακτήρα των προγραμμάτων απασχόλησης που απευθύνονται στα άτομα με αναπηρία

Για να αυξηθεί η συμμετοχή των εργοδοτών στα προγράμματα επιδοτούμενης απασχόλησης, πρέπει τα προγράμματα αυτά να διαθέτουν σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα σε σχέση με αυτά που απευθύνονται σε άτομα από τον γενικό πληθυσμό (π.χ. μεγαλύτερη κάλυψη των ασφαλιστικών παροχών, φοροαπαλλαγές κ.λπ.). Επιπρόσθετα, τα προγράμματα αυτά πρέπει να επιχορηγούν την παροχή εύλογων προσαρμογών του εργασιακού χώρου στις ανάγκες του ατόμου με αναπηρία.  

γ) προώθηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας των ατόμων με αναπηρία

Σύμφωνα με στοιχεία του Ε.Ο.Μ.Μ.Ε.Χ., από την εφαρμογή των 3 κύκλων του Προγράμματος «Ενίσχυσης Επιχειρηματικότητας Ατόμων με Αναπηρίες» στο πλαίσιο εφαρμογής του Γ΄ΚΠΣ 2000 – 2006, προκύπτει ότι από τα 320 επιχειρηματικά σχέδια που υποβλήθηκαν, εγκρίθηκαν τα 285 και τελικώς υλοποιήθηκαν περίπου τα 130, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι ενώ τα άτομα με αναπηρία έχουν την πρόθεση να ξεκινήσουν μια επιχειρηματική δραστηριότητα, λείπουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις για την ολοκλήρωση της επένδυσης, όπως η ανεπαρκής ενημέρωση των υποψηφίων επενδυτών, με αποτέλεσμα την εμπλοκή σε διαδικασίες επιχειρηματικής δραστηριότητας χωρίς πλήρη επίγνωση των απαιτήσεων και η απουσία υποστηρικτικών μηχανισμών και η συνακόλουθη έλλειψη τεχνικής στήριξης για την υπέρβαση των κρίσιμων εμποδίων. Για την προώθηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας των ατόμων με αναπηρία απαραίτητη είναι: η παροχή στήριξης για την ολοκλήρωση των διαδικασιών έναρξης και λειτουργίας, η παροχή διευκολύνσεων για πρόσβαση σε κεφάλαια, η επιχορήγηση επιχειρηματιών με αναπηρία για πρόσληψη ατόμων με αναπηρία με  ή χωρίς αναπηρία, η στήριξη των επιχειρηματιών που εισέρχονται σε κατάσταση αναπηρίας προκειμένου να συνεχίσουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα.

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,

Αναμένοντας να συναντηθούμε μαζί σας προκειμένου να σας παρουσιάσουμε πιο αναλυτικά τις προαναφερθείσες προτάσεις μας.

Με εκτίμηση

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ                                  Ο ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

 

Ι. ΒΑΡΔΑΚΑΣΤΑΝΗΣ                 ΧΡ. ΝΑΣΤΑΣ

 

ΚΟΙΝ: – Γραφείο Πρωθυπουργού της χώρας κου Α. Τσίπρα

  • κ. Π. Σκουρλέτη, Υπουργό Εργασίας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης
  • Γραφείο Υπουργού Επικρατείας κ. Ν. Παππά
  • Γραφείο Υπουργού Επικρατείας κ. Α. Φλαμπουράρη
  • κ. Α. Νεφελούδη, Γενικό Γραμματέα Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Κοινωνικής Αλληλεγγύης
  • κα Δ. Χαλικιά, Γενική Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων
  • κα Σ. Παπούλια, Προϊσταμένη Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού & Παρακολούθησης Δράσεων ΕΚΤ (ΕΥΣΕΚΤ)
  • Φορείς – μέλη Ε.Σ.Α.μεΑ.

allaksogolies.gr

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.